Сайн байна уу?
Морьтон.нет-н нийт блогчид болон биднийг дэмждэг нийт гишүүддээ шинэ оны мэнд хүргэж та бүхнийг хурдан морьны босоо цагаан хийморь үргэлж ивээжбайх болтугай.
Би энэ удаа МОНЦАМЭ-н Ж.Батсайханы нийтлэлийг та бүхэндээ хүргэж байна. Учир нь миний өмнө хөндөн бичиж байсан хурдан морь шүдлэх болон уяачдад цол олгох талаар өнөөгийн нөхцөл байдалд дүн шинжилгээ хийж бичсэн байсан болохоор тэр. Энэхүү нийтлэлийн бүрэн эхийг МОНЦАМЭ болон www.sonin.mn-с уншна уу?
Монголчууд бид хэдэн зууны өмнөөс адуугаа дээдэлж, хурдан морьдынхоо хурц туурайгаар дэлхийн талыг доргион газар нутгийг эзэлж, төрийнхөө сүлдэнд ч морио мөнхрүүлсэн түүхт ард түмэн.
www.moriton.net-ийн нийт блогчид уншигч дэмжигч та бүхэндээ энэ өдрийн мэндийг хүргэе.
Адуу хэмээх тэнгэрлэг амьтнаар холбогдсон бидний морио гэсэн хүсэл зорилго нэг, нэгдмэл төрийн бодлого үгүйлэгдэж байна. Тэртээ 13-р зууны үед дэлхийд гайхагдаж байсан монгол морь, дайчин эрсийн талаар одоо домог төдий л ярьж байна. Иймд бид энэ талаар дорвитой, тууштай бодлого барьж монгол морь, морин спортын тамирчдыг олон улсын тавцанд гаргах туйлын хүсэлтэй байгаагаа хэлэх гэсэн юм. Ингэхийн тулд биднээс зөвхөн монголын морин спортоо гэсэн нэгдмэл байр суурь хэрэгтэй байна. Тэгэхгүй бол жалга довны үзэл, өөр өөрсдийн ашиг сонирхолыг илүүд үзэн бараг хүн бүр морьны гэсэн тодотголтой янз бүрийн холбоо нийгэмлэг байгуулж байгаа нь санхүүгийн болон ур чадварын хувьд олон улсын түвшинд гарах боломж алга байна.
Иймээс бид нэгдсэн нэг бодлоготой болж монгол морь, морин спортын тамирчдын нэрийг дэлхийд гаргахын тулд нэгдэцгээе.
Монголын Морин Спорт Уралдааны Үндэсний Холбооны Ерөнхийлөгч, ХХААХҮЯ-НЫ сайд Т.Бадамжунай, дэд ерөнхийлөгч Д.Даваа нар ардын хувьсгалын 90 жилийн ойн босгон дээр ММСУҮХ-ны дээд шагнал болох ИХ ХҮЛЭГЧ цолоор шагнуулсан билээ. Энэхүү ИХ ХҮЛЭГЧ цолны мялаалга Холч морьдын 120 км-ын уралдаан 2011 оны 8-р сарын 20-ны өдөр Хүй долоон худагт болно. Уралдаанд морьны үүлдэр, угсаа, нас хамаарахгүй.
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг 99188152, 99900407
Монголын Морин Спорт Уралдааны Үндэсний Холбооноос 2011 оны Улаанбаатар хотын Идэрчүүдийн аварга шалгаруулах холч хурдан хүлэг морьдын уралдаан 2011 оны 5-р сарын 01-нд Яармагт болно. Уралдаанд соёолон наснаас дээш цэвэр цусны, эрлийз болон монгол морьд оролцох боломжтой бөгөөд уралдааны зай 60 км.
Жич: Уралдаанд оролцох морьдыг 15-18 насны хүн унаж уралдана.
Шагналын сан 1 сая төгрөг
Дэлгэрэнгүй мэдээллийг 99188152, 99900407 утаснаас авна уу.
Хаврын урин дулаан цаг ирж байгаа энэ Монгол сайхан тал нутгийн минь газар бүрт хурдан морьны уралдаан болж байгаа энэ үед Хөвсгөл аймгийн Рашаант суманд 2011 оны 3-р сарын 18-ны билигт сайн өдөр дээд гурван насны уралдаан болохоор тогтсон бөгөөд Энэхүү уралдааныг Хөвсгөл аймгийн Рашаант сумын Амаржаргал захиралтай Улаан-Од ХК болон тус сумын морин спорт уяачдын холбоо хамтран Хөвсгөл аймгийн Зүүн бүсийн Сумдын хурдан морьны уралдаан нэртэйгээр зохион байгуулахаар болсон байна. Энэхүү уралдаан нь ноднин жилээс эхлэн уламжлал болгон явуулж байгаа бөгөөд өнгөрсөн жилд Тариалан сумын морин спорт уяачдын холбоо амжилттай зохион байгуулсан. Иймд уяачид, хурдан морь сонирхогч та бүхнийг өргөнөөр оролцохыг уриалж байна.
Уралдсан хүлэг нь хурдан байг
Уясан хүүхэд нь цовоо байх болтугай
Монгол улсын Засгийн Газрын 2010 оны 10-р сарын 20-ны өдрийн 271-р тоот тогтоолоор Үндэсний их баяр наадмын бөх, уяач, харваачдад төсвөөс олгох бай шагналын жишиг хэмжээг шинэчлэн баталсныг хүргэж байна.
Үндэсний баяр гаадамд амжилт үзүүлсэн бөх, уяач, харваачдад төсвөөс олгох бай шагналын жишиг хэмжээ (мянган төгрөгөөр)
|
|
Улсын наадам |
Аймгийн наадам |
Сумын наадам |
|
Бөх |
|
|
|
|
Түрүүлсэн |
15,000 |
400 |
150 |
|
Үзүүрлэсэн |
10,000 |
300 |
100 |
|
Шөвгөрсөн |
7,000 |
200 |
70 |
|
|
|
||
|
Морь |
|
|
|
|
Түрүү |
5,000 |
400 |
150 |
|
Аман хүзүү |
3,000 |
300 |
100 |
|
Айргийн гурав |
2,000 |
200 |
90 |
|
Айргийн дөрөв |
1,500 |
150 |
80 |
|
Айргийн тав |
1,000 |
100 |
70 |
|
|
|
||
|
Харваач |
|
|
|
|
I Байр |
4,000 |
300 |
100 |
|
II Байр |
3,000 |
200 |
70 |
|
III Байр |
2,000 |
100 |
50 |
Сар шинэдээ сайхан шинэлэв үү
Монголын Морин Спорт Уралдааны Үндэсний Холбооноос олгодог цолнуудын болзолыг танилцуулж байна.
Ìîíãîëûí ìîðüòîíû ñïîðò-óðàëäààíû “Õ¯ËÝÃ×”, “ØÈËÄÝà կËÝÃ×”, “ÈÕ Õ¯ËÝÃ×” öîëûã äàðààõ ¿ç¿¿ëýëòèéã áàðèìòëàí äàñãàëæóóëàã÷-óÿà÷, òàìèð÷äàä îëãîæ, àìæèëòûã áóþó ýðýìáèéã èëòãýñýí òóóðàé òàìãà á¿õèé óëààí çàëààòàé, ìºíãºí òýìäýã, äàðóóëãà, îòãî á¿õèé ¿íäýñíèé ìàëãàéãààð ìÿëààíà.
Ìàëãàéí çàëàà:
- Àìæèëò èëòãýñýí ãàäíà çàëààíä ¿íäýñíèé õîëáîîíû áèëýã òýìäýã, àëòàí òóóðàé òàìãóóäûã, äîòîð çàëààíä ìºíãº, õ¿ðýë òóóðàé òàìãóóäûã õàòãàæ ÷èìíý.
- Ýðýìáý çààñàí ãàäíà çàëààíä ñî¸ìáîí ñóóðèí äýýð àéðàã ò¿ð¿¿ã çààñàí öàãààí ñàð, øàð íàð, ãàëûã õàòãàæ ÷èìíý. Äîòîð çàëààíä ýðýìáýëñýí àëò, ìºíãºí òóóðàé òàìãà õàòãàæ ÷èìíý.
- Èõ õ¿ëýã÷èéí ìàëãàéí ãàäíà çàëààíû ¿ç¿¿ðò àëòàí ñî¸ìáî õàòãàæ ÷èìíý.
Õ¯ËÝÃ× ÖÎË
Ìîðüòíû ñïîðò- óðàëäààíû õîëûí çàé, ñààäòàé õàðàéëò, ýìíýã ñóðãàëò, óðàí óóðãà÷ áóãóéë÷, æîðîî ìîðü áîëîí áóñàä òºðºëä îëîí æèë òîãòìîë îðîëöîæ, 1-6 áàéðóóäûã 3-ààñ äýýø ýçýëñýí äàñãàëæóóëàã÷ -óÿà÷ íàðò àìæèëòûã íü ¿íäýñëýí öîë îëãîõ
¯íäýñíèé õóðäàí ìîðèíû óðàëäààíûã õºãæ¿¿ëýõ, àäóóí ñ¿ðãýýñ ºñãºæ ¿ðæ¿¿ëýõ, óäàì óãñààã íü ñàéæðóóëàõàä èäýâõè ç¿òãýë ãàðãàí àéìàã, ñóìûí òºðèéí áàÿð íààäàì, õîëáîîíîîñ çîõèîñîí õóðäàí ìîðèíû óðàëäààíä 3 ò¿ð¿¿, 5 àéðàã õ¿ðòñýí óÿà÷, àäóó÷äàä îðîí íóòãèéí çàñàã çàõèðãàà, õîëáîîäûí õ¿ñýëòèéã ¿íäýñëýí ýðýìáèéí öîë îëãîõ
- Õîëáîîíû äýýä øàãíàë îëãîõîîð çààñíû àäèëààð ñïîðòûí áóñ ñàëáàðò àæèëëàãñàäûã óðàìøóóëàõ çîðèëãîîð öîë îëãîõ
Àìæèëò çààñàí çàëààíä òóóðàé òàìãà 3-ààñ äýýøã¿é, íààäìûí ò¿ð¿¿, àéðãèéã çààñàí ýðýìáèéí íàð ñàð 5-ààñ äýýøã¿é áàéõ
ØÈËÄÝà կËÝÃ× ÖÎË
Ìîðüòîíû ñïîðò-óðàëäààíû õîëûí çàé, ñààäòàé õàðàéëò, ýìíýã ñóðãàëò, óðàí óóðãà÷ áóãóéë÷, æîðîî ìîðü áîëîí áóñàä òºðºëä îëîí æèë òîãòìîë îðîëöîæ, àëòàí ìåäàëü 3, ìºíãº, õ¿ðýë ìåäàëü 5-ààñ äîîøã¿éã àâñàí
ªìíº íü õ¿ëýã÷ öîë õ¿ðòñýí äàñãàëæóóëàã÷-óÿà÷ íàðò àìæèëòûã íü ¿íäýñëýí öîë îëãîõ
- Óÿàíû ãàë, áàã, øàâü íàðààñ íü îíû øèëäýã óÿà÷-äàñãàëæóóëàã÷, òàìèð÷èí, ìîðüòîíû ñïîðòûí ìàñòåð, äýä ìàñòåð çýðýã ºíäºð çýðýãëýëèéí òàìèð÷èí áýëòãýí òºð¿¿ëñýí ãàëûí àõëàã÷ íàðààñ æèøèã òîãòîîæ, ýðýìáèéí “ìàíëàé õ¿ëýã÷” öîëûã òîäðóóëàí îëãîõ.
- ¯íäýñíèé õóðäàí ìîðèíû óðàëäààíûã õºãæ¿¿ëýõ, àäóóí ñ¿ðãýýñ ºñãºæ ¿ðæ¿¿ëýõ, óäàì óãñààã íü ñàéæðóóëàõàä èäýâõè ç¿òãýë ãàðãàí àéìàã, ñóìûí òºðèéí áàÿð íààäàì, õîëáîîíîîñ çîõèîñîí õóðäàí ìîðèíû óðàëäààíä 5 ò¿ð¿¿, 8 àéðàã õ¿ðòñýí óÿà÷, àäóó÷äàä îðîí íóòãèéí çàñàã çàõèðãàà, õîëáîîäûí õ¿ñýëòèéã ¿íäýñëýí “ìàíëàé õ¿ëýã÷” ýðýìáèéí öîë îëãîõ
Ìàíëàé õ¿ëýã÷èéí ìºíãºí ãýðýãýý
Ìîðüòîíû ñïîðòûí àìæèëò èëýðõèéëñýí çàëààíû òóóðàé òàìãà 5-ààñ äýýøã¿é áàéõ,
Òºðèéí íààäìûí ò¿ð¿¿, àéðãèéã çààñàí ýðýìáèéã èëýðõèéëñýí çàëààíû íàð 5, ñàð 8-ààñ äýýøã¿é áàéõ
ÈÕ Õ¯ËÝÃ× ÖÎË
̯ÌÓÕ-íû ä¿ðìèéí 12.2-èéã ¿íäýñëýí “…Ìîíãîëûí ìîðèí ñïîðò, óðàëäààíû òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãóóäûã õºãæ¿¿ëýõýä îëîí æèë ¿ð á¿òýýëòýé àæèëëàñàí óäèðäàõ àæèëòàí, îëîí óëñûí áîëîí äîòîîäûí óðàëäààí òýìöýýí¿¿äýä ºíäºð àìæèëò ãàðãàñàí òàìèð÷èä, óÿà÷ äàñãàëæóóëàã÷, ñïîðò-óðàëäààí, àäóó ñóäëàë, ñîíãîí ¿ðæ¿¿ëýã, óÿà çàñàë, ýì÷èëãýý, òýæýýëëýã, àð÷èëãàà ìàëëàãààíû òàëààð äîðâèòîé á¿òýýë òóóðâèñàí ýðäýìòýí, çîõèîë÷, óðëàã, ñî¸ëûí áîëîí íèéãìèéí ç¿òãýëòýí, öîãöîëáîð á¿òýýí áàéãóóëàëò õèéñýí áèçíåñìýí, àäóó÷èä, ìàë÷äûã õºõè¿ëýí…” øèëäýã õ¿ëýã÷, ìàíëàé õ¿ëýã÷ öîë õ¿ðòñýí õ¿ì¿¿ñò “ÈÕ Õ¯ËÝÃ×” öîë îëãîíî.
¯¿íä õàðãàëçàõ äàãàâàð ¿ç¿¿ëýëò íü:
- ̯ÌÓÕ-íîîñ çîõèîí áàéãóóëñàí óðàëäààí òýìöýýí¿¿äýýñ àëòàí ìåäàëü 5, ìºíãº, õ¿ðýë ìåäàëü 7-îîñ äîîøã¿éã àâñàí, ìºí ¿¿íòýé àäèëòãàõ õýìæýýíä ìîðüòíû ñïîðòûí áóñàä òºðºëä õ¿ðòñýí, øèëäýã õ¿ëýã÷, ìàíëàé õ¿ëýã÷ öîë àâñàí
-Óëñ, àéìàã, ñóìûí òºðèéí áàÿð íààäàì, õîëáîîíîîñ çîõèîñîí õóðäàí ìîðèíû óðàëäààíä 10 ò¿ð¿¿, 15 àéðàã õ¿ðòñýí óÿà÷, àäóó÷äàä îðîí íóòãèéí çàñàã çàõèðãàà, õîëáîîäûí õ¿ñýëòèéã ¿íäýñëýí ýðýìáèéí öîë îëãîõ
Èõ õ¿ëýã÷èéí àëòàí ãýðýãýý, ìîðüòîíû ñïîðòûí àìæèëòûã èëýðõèéëñýí çàëààíä òóóðàé òàìãà 15-ààñ äýýøã¿é áàéõ,
Óëñ àéìàã ñóìûí òºðèéí íààäìûí ò¿ð¿¿, àéðãèéã çààñàí ýðýìáèéã èëýðõèéëñýí çàëààíû íàð 10, ñàð 14-ººñ äýýøã¿é áàéõ
Èõ õ¿ëýã÷èéí àëòàí ãýðýãýý, ìîðüòîíû ñïîðòûí àìæèëòûã èëýðõèéëñýí çàëààíä òóóðàé òàìãà 15-ààñ äýýøã¿é áàéõ,
Óëñ àéìàã ñóìûí òºðèéí íààäìûí ò¿ð¿¿, àéðãèéã çààñàí ýðýìáèéã èëýðõèéëñýí çàëààíû íàð 10, ñàð 14-ººñ äýýøã¿é áàéõ
á) Äýëõèéí áîëîí òèâèéí àâàðãà øàëãàðóóëàõ òýìöýýí áóþó òýäãýýðòýé àäèëòãàõ óðàëäààí (WEG-Å, ÀÅG-Å)-ä óäàà äàðàà îðîëöîæ, çàìàà ã¿éöýýí 75 õóâèéí àìæèëò ¿ç¿¿ëñýí íºõöºëä
ММСУҮ-ний холбооны ерөнхийлөгч Т.Бадамжунай болон удирдах зөвлөлийн гишүүдийн хуралын шийдвэрээр дараах хүмүүсийг “Шилдэг Манлай Хүлэгч”, “Шилдэг хүлэгч”, “Хүлэгч” цолоор шагнах болсон байна. ШИЛДЭГ МАНЛАЙ ХҮЛЭГЧ цолоор
Булган аймгийн Могод сумын Баянгол багийн уугуул, сайн малчин Дарамын Болд,
ШИЛДЭГ ХҮЛЭГЧ цолоор Сэлэнгэ аймгийн Цагааннуур сумын уугуул, морин спортын мастер Сааюугын Батсуурь, Дорноговь аймгийн Сайншанд сумын уугуул морин спортын мастер Марахайн Чинбат, Булган аймгийн Могод сумын уугуул морин спортын мастер Пүрэвдоржийн Рэнцэндорж, Улаанбаатар хотын Хан-Уул дүүргийн харъяат, морин спортын мастер, дасгалжуулагч Доржгаваагийн Хүдэрбаатар,
ХҮЛЭГЧ цолоор Өмнөговь аймгийн уугуул морин спортын мастер Найдандоржийн Шаравдорж нарыг тус тус шагнасан байна.
Дээрх цолыг “Морин Эрдэнэ” одон, “Хийморьт Очир” тэмдэг бүхий, улаан залаат үндэсний малгай дагалддаг юм байна. Энэ сайхан эрхэм цолоор шагнуулсан хүмүүсдээ баяр хүргэж эрүүл энхийг хүсье. Дараагийн нийтлэлээрээ энэ цолны болзолын талаар та бүхэндээ хүргэх болно.
Таныг адууны тэнгэр ивээх болтугай
Монголчууд бид хурдан морь, бөх, сур гэсэн эрийн гурван наадмаар зуны цагт дэнж хотойтол нааддаг өнө эртний уламжлалтай, дэлхийд гайхуулах соёлтой ард түмэн билээ. Монголд өвөл хурдан морьны уралдаан зохион байгуулдаг “ёс” тогтоод 20-иад жилийн нүүр үзэж байна. Үүнд бид ч яахав дасчихжээ. Гэтэл …… Гадаадынхан
Өвлийн 15-20С-ийн хүйтэн, цастай, 10-13 насны хүүхэд унасан, 15-20 км-ийн уралдааныг тэд үзэж баярлах нь байтугай сонсож чадахгүй байгаагаа Олон Улсын Морин Спортын Холбооны дэргэдэх олимпийн бус төрөл хариуцсан мэргэжилтэн Монголын Морин Спорт Уралдааны Үндэсний Холбоонд ирүүлсэн захидалдаа дурдсан байна. Бид ч гэсэн нэгийг бодох цаг болсон юм бишүү… Өвлийн уяанаас болж моринд эмгэг суух болон хүүхэд унаж бэртэх, гар хөлөө хөлдөөх зэрэг аюул зуны улирлаас их байдгийг та бүхэн сайн мэднэ. Монголчуудаа зуны дэлгэр цагт л уралдаж, түүнийгээ үзэж баясаж байцгаая. Монгол наадам нэгээр дуусах биш дээ…
2011 оны 2-р сарын 13-ний өдөр Яармагт их насны холч хурдан хүлэг морьдын уралдаантай. Уралдах зай 20 км бөгөөд морьдыг 15-18 насны залуучууд унана. Шагналын сан 1 сая төгрөг. Уралдах морьдыг урьдчилан бүртгэнэ. Хурдан морь сонирхогч, уяачид та бүхнийг өргөнөөр оролцохыг уриалж байна. Харилцах утас: 99188152, 91916200, 99900407
Монголын Морин Спорт Уралдааны Үндэсний Холбоо
Морьтон блогын нийт блогчид болон нийт уншигчид та бүхэндээ энэ өдрийн мэнд хүргэе. Би энэ удаа хурдан буянгуудын минь духаар дүүрэн гялалзаж байдаг хурдан морины медалийн талаар өөрийн бодлоо илэрхийлье. Уралдаан олон болсон өнөө үед энэ медалийн хэлбэр хэмжээг стандарчлах шаардлагатай болоод байгаа юм шиг санагдаж байна. Жишээ нь улсын наадам болон улсын чанартай бүсийн наадам, аймгийн наадам, сумын наадам, тэмдэглэлт ой болон бусад наадам гэж ангилж наадам тус бүрд нь өөр хэлбэр хэмжээтэй медаль өгвөл зөв гэж бодож байгаа юм. Эсвэл медаль өгөх наадмын жишиг тогтоох хэрэгтэй байна. Тэгэхгүй бол 20-30 морь уралдсан наадам, улсын наадам 2 медалиараа үндсэндээ адилхан болоод байгаад миний сэтгэл эмзэглэж байна. Ингээд ирэхээр тэр медалийн үнэ цэнэ нь буураад байна шүү дээ.1990-д оны үед медалийг жил бүр, наадам бүр өгдөггүй зөвхөн том ойн баяраар өгдөг байсан бөгөөд медальтай наадам гээд уяачид бөөн л юм болдог байсан. Гэтэл одоо . . . Медалийн үндсэн үүрэг нь тухайн морийг наадамд айрагдсаныг баталгаажуулсан батламж мөн боловч ямар наадамд айрагдсаныг нь хараад мэддэг болбол илүү үр дүнтэй болох болно. Тиймд ММСУХолбоо юмуу ЗГ энэ тал дээр анхаарч ядаж өөрийнхөө зохион байгуулж байгаа наадамдаа нэг стандарт хэмжээтэй медаль өгдөг болмоор байна. Тэгэхгүй улсын баяр наадмаар жил бүр өөр хийц загвартай медаль өгж байгаа нь өөрийнхөө наадмын үнэ цэнийг унагаад байгаа юм биш үү. Энэ чинь төрийн наадам шүү дээ.